Praca własna

W montessoriańskich przedszkolach i szkołach posługujemy się terminem PRACA WŁASNA dziecka. Często zdarza się, że dla osób niezapoznanych z metodą Montessori hasło PRACA brzmi w przypadku dzieci, szczególnie przedszkolnych, co najmniej dziwnie i nieadekwatnie. Tymczasem, dla rozwiania wszelkich wątpliwości: chodzi o to, by praca ta była przyjemnością, czy zabawą rozwijającą w odróżnieniu od aktywności związanych stricte z swobodną zabawą, jaka swoją drogą tez oczywiście ma miejsce w naszym przedszkolu (czas na nią najczęściej bywa podczas wyjścia na zewnątrz). Chodzi także o to, by nie bać się tego określenia i podkreślać szacunek i rangę tego, co dzieci codziennie robią, tworzą, odkrywają. To jest ich realna, wielka i ważna praca. Doceniajmy to!

fot. Fundacja Punktum Montessori, 2021.

Praca własna to najważniejszy czas w naszym przedszkolu. Trwa około 3 godzin i może (a w przypadku szkoły powinien) odbywać się dwa razy – przed południem i popołudniu. Ważne w pracy tej jest specjalnie przygotowane otoczenie dziecka oraz pomoce Montessori. Jeszcze ważniejsze pozostają zdefiniowane i rozpoznane przez samą Marię Montessori tzw. FAZY WRAŻLIWE dziecka oraz jego spontaniczna ZDOLNOŚĆ DO KONCENTRACJI, którą pedagożka nazwała POLARYZACJĄ UWAGI.

Fot. Fundacja Punktum Montessori, 2020

Dziecko podczas pracy własnej swobodnie wybiera to,  z czym chce działać i gdzie chce to robić. Ma też prawo do niedziałania (choć zdarza się to stosunkowo rzadko) pod warunkiem uszanowania pracy innych. W każdej chwili ma prawo odpocząć. Ważnym pozostaje uświadomienie sobie, jak wolność dziecka i człowieka postrzegała sama Maria Montessori. Wolność dziecka nie jest jednoznaczna z nieograniczonym niczym swobodnym rozprężeniem, ale ściśle powiązana została z dyscypliną, czy może raczej z wewnętrznym poczuciem dyscypliny i odpowiedzialności za to, co robimy. Nasza wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiej Osoby. Montessori to przede wszystkim ogromny szacunek do drugiego człowieka budowany w oparciu o rozwój szacunku do samego siebie. W przypadku dziecka oczywiście to dorośli kształtują to poczucie i pomagają dziecku zrozumieć panujące w społeczności reguły. Wrażliwości na potrzeby innych i granice uczy dzieci także sam materiał Montessori w sali najczęściej występujący w ilości jednego zestawu.

Fot. Fundacja Punktum Montessori, 2020

Praca własna poprzez przygotowywane na bieżąco przez nauczyciela otoczenie powinna dać dziecku szansę na przejście ze stanu rozproszenia w stan naturalnej koncentracji. Koncentracja ta, czy właśnie polaryzacja uwagi, może danego dnia zdarzyć się w różnej intensywności u różnych dzieci. Za każdym razem jednak powinna przede wszystkim być dla dziecka rodzajem ogromnej satysfakcji wewnętrznej, w której dorosły nie powinien przeszkadzać, tylko obserwować. W pracy własnej ważne pozostają także błędy dziecka i pozwolenie mu na własną autokorektę. Tutaj nie ma pośpiechu, dajemy sobie CZAS! Czas na płynny i harmonijny rozwój zgodnie z potrzebami dzieci.

Fot. Fundacja Punktum Montessori, 2019